Arheološko odjeljenje

    Arheološko odjeljenje Muzeja istočne Bosne Tuzla posjeduje 11.514 invetarisanih predmeta, razvrstanih po hronološkim zbirkama:

  • prethistorija (8.131);
  • antika (1.492);
  • srednji vijek (1.586);
  • numizmatika (305).

Najveći dio arheološkog materijala prikupljen je tokom arheoloških istraživanja na preko stotinu lokaliteta na području istočne i sjeveroistočne Bosne od paleolita, preko neolita i željeznog doba, do kraja srednjeg vijeka.

Prvo arheološko istraživnje izvršeno je 1954. godine u naselju Solina, općina Tuzla, na lokalitetu Srebra, u podnožju Gradovrha. Tom prilikom otkrivena je nekropola iz mlađeg željeznog doba. Poslije su vršena zaštitna i sistematska istraživanja na području: Tuzle, Bijeljine, Koraja, Gračanice, Srebrenice, Čelića, Bratunca, Zvornika, Orašja, Živinica, Vlasenice, Šekovića, Brčkog, Srebrenika, Lukavca, Kalesije i Kladnja.

Među najvažnije lokalitete, značajne za arheologiju i historiju ne samo ovog područja nego i Bosne i Hercegovine i šire, ubrajaju se neolitska naselja u Gornjoj Tuzli i u centru grada Tuzle. Naselje u Gornjoj Tuzli je do sada najstarije otkriveno neolitsko naselje u Bosni i Hercegovini, dok je naselje u centru Tuzle jedno od najvećih i najstarijih sojeničko-neolitskih naselja u jugoistočnoj Evropi. Stanovnici oba naselja su još u mlađem kamenom dobu eksploatisali izvore slane vode iz koje su proizvodili so, koju su koristili u ishrani, ali i kao artikal u prvobitnoj razmjeni dobara, odnosno naturalnoj trgovini.

Arheološka istraživanja koja su započeta sredinom prošlog vijeka na lokalitetima u Gornjoj Tuzli i centru Tuzle, Muzej istočne Bosne Tuzla je nastavio i u periodu od 2007. do 2009. godine. Tokom istraživanja, ne samo da su potvrđene činjenice iz prethodnih istraživanja, nego se došlo i do novih naučnih saznanja.

Još jedno interesanto arheološko istraživanje izvršeno je na lokalitetu Kicelj u Tuzli. Istraživanja su pokazala da se radi o ranosrednjovjekovnoj nekropoli, koja je nastala na ostacima staroslavenskih poluzemunica. Ovo istraživanje je rađeno tri godine, od 2006. do 2008. godine.

    Većinu otkrivenog arheološkog materijala Muzej je prezentovao široj javnosti putem tematskih izložbi, od kojih su značajnije:

  • Tuzlansko solarstvo od najstarijih vremena do danas, 1975. godine;
  • Srednjovjekovna kulturna baština sjeveroistočne Bosne i Arheološki nalazi na tlu sjeveroistočne Bosne, 1978. – 1982. godine;
  • Tuzla u prošlosti i sadašnjosti, 1984. godina, zajednička izložba arheološkog, etnološkog i historijskog odjeljenja, koja je postavljena na XII međunarodnoj izložbi minerala u Tržiču, Republika Slovenija;
  • Nakit u sjeveroistočnoj Bosni od praistorije do danas, zajednička izložba arheološkog i etnološkog odjeljenja Muzeja. U periodu 1985. – 1990. godine izložba je postavljena i u Novom Sadu, Vlasenici, Srebrenici, Kladnju, Gračanici, Beogradu, Subotici, Osijeku, Sremskoj Mitrovici i Bijeljini;
  • Solarstvo u Tuzli od praistorije do danas, 1985. godine, stalna postavka u Muzeju solarstva u realizaciji arheološkog, etnološkog i historijskog odjeljenja;
  • Arheološki nalazi rimske nekrople u Sasama, 1986. godina;
  • Tradicionalno i industrijsko solarstvo, 1988. godina, izložba arheološkog, etnološkog i historijskog odjeljenja. Izložba je, osim u Tuzli, bila postavljena i u Zagrebu, Subotici i Osijeku;
  • Metalno doba na području sjeveroistočne Bosne, 1989. godine;
  • Novac na području sjeveroistočne Bosne, 2004. godine. Izložba je bila postavljena u holu Tuzlanske banke i u Muzeju grada Sarajeva;
  • Značaj Tuzle u prethistoriji Bosne i Hercegovine, 2004. godine;
  • Kulturne komunikacije na području sjeveroistočne Bosne od neolita do antike, 2005. godine, izložba postavljena u okviru manifestacije Dani Evropskog naslijeđa;
  • Srednjovjekovne župe na području sjeveroistočne Bosne, 2008. godine. Izložba je gostovala u Banovićima, Kalesiji i Kladnju;
  • Izložba arheološkog materijala sa lokaliteta Gradina u selu Mušanovići, opština Kalesija. Izložba je postavljena u Bosanskom kulturnom centru “Alija Izetbegović” kao stalna postavka (2010.).
    Kao naučnoistraživačka institucija, Muzej istočne Bosne Tuzla je organizovao nekoliko stručnih skupova i savjetovanja na temu aktuelnih arheoloških dešavanja, od kojih izdvajamo:

  • Sastanak Praistorijske sekcije Arheološkog društva Jugoslavije, novembar 1962. godine;
  • Savjetovanje Društva arheologa Bosne i Hercegovine, 1986. godina;
  • Okrugli sto: „Značaj Tuzle u prahistoriji Bosne i Hercegovine“, 2004. godina;
  • Međunarodni simpozijum: „Problemi neolitizacije i razvoja ranih neolitskih kultura na području Balkana“, 2007. godine.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *